Vücut Kitle İndeksi Nedir?

Şişmanlık ve obezite, günden güne sıklığı artan bir sağlık sorunudur. Obeziteyi, şişmanlığı, kişinin vücudunun genel durumunu görebilmek için çeşitli yöntemler kullanılır. Bunlardan en pratik kullanılanı vücut kitle indeksi hesaplama formülü olmuştur. Formül, bireyin boyu ve kilosunu esas alır. Vücut ağırlığının (kg), boy değerinin karesine bölünmesiyle (m²) elde edilir. Çıkan değer kişinin vücudu hakkında değerlendirme yapılmasına olanak sağlar. Bu noktada Dünya Sağlık Örgütü’nün referans aralığı ölçek olarak alınır. Vücut kitle indeksi sonuçları kapsamında 30 ve üzeri obez, 40 ve üzeri morbid obez, 50 ve üzeri süper obez olarak nitelendirilir.

Vücut Kitle İndeksi Hesaplama ve Referans Aralıkları

Dünya Sağlık Örgütü obezite sınıflandırmasını taban alan vücut kitle indeksi (VKİ), ağırlığın boyun karesine bölünmesiyle bulunur.

Örneğin 65 kilo ve 1.70 boyunda olan biri için hesaplama yapacak olursak;

1.70 x 1.70 = 2.89

65 / 2.89 = 22.49

Bu durumda bireyin vücut kitle indeksi 22.49’dur.

Elde edilen sonuçların daha iyi değerlendirilebilmesi için değer aralıkları oluşturulmuştur. Bunlar:

  • 0 – 18,4 kg/m²: Zayıf. Bu durumda bireyin diyetisyen önderliğinde sağlıklı bir şekilde kilo alması tavsiye edilir. Aynı zamanda kemik erimesi, bağışıklık sisteminin zayıflaması v anemi gibi çeşitli hastalıkların bulunduğuna işaret olabilir.
  • 5 – 24,9 kg/m²: Normal kilolu. Birey için ideal kilo aralığıdır. Dengeli ve düzenli beslenmesine ve sağlıklı aktivitelerine devam etmelidir.
  • 25 – 29,9 kg/m²: Fazla kilolu. Bireyin kendisi için en uygun diyet ve sporla kilosunu normale indirmesi beklenir.
  • 30 – 34,9 kg/m²: Derece obez. Kilosu, ağlığı açısından tehdit oluşturduğundan diyetisyen gözetiminde kilo vermesi hedeflenir.
  • 35 – 44,9 kg/m²: Derece obez. Kalp ve damar hastalıkları görülme olasılığı artar. Diyetisyen eşliğinde kilo vermelidir.
  • 45+ kg/m²: Derece (Morbid) obez. Pek çok hastalığı barındırabilecek hale gelirler. Büyük risk altındadırlar. Diyetisyen ve doktorun ortak gözetiminde kilo vermesi önerilir. Bu noktada ciddi bir tedavi planı yapılması gereklidir.

Genç ve çocuklarda vücut kitle indeksi hesaplama yapmak için aynı yöntem kullanılsa bile sonuçlar farklı yorumlanabilir. İki çocuk aynı VKİ değerine sahip olmasına karşın birinin normal kiloda, diğerinin ise obez olduğu ortaya çıkabilir. Bu durum yaşa ve cinsiyete göre değişiklikler yansıtabilmektedir. Dolayısıyla hesaplamaların ve değerlendirmelerin alanında uzman diyetisyen veya uzman doktor tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.

Vücut Kitle İndeksi Değerlendirmeleri Neyi İfade Eder?

Uzmanlar obezite hesaplamasında vücut kitle indeksi, bel çevresi ölçümü, metabolizma hızı değerlendirmeleri ve detaylı vücut analizleri (kan sayımı, hormon değerleri vb.) gerçekleştirerek kişinin kilo rahatsızlığıyla ilgili kapsamlı bilgiye sahip olurlar ve bu doğrultuda tedavi sürecini yönetirler. Elde edilen vücut kitle indeksi değerleri ne kadar yüksekse kişinin vücudunda bulunan yağ oranının da o kadar fazla olması beklenir. Aynı zamanda bireyin sahip olduğu kilosunun, damar genişlemesi, kalp krizi, diyabet, karaciğer yağlanması, kanser gibi pek çok ağır hastalık için risk taşıyıp taşımadığı da vücut kitle indeksi hesaplama sayesinde belirlenir.

Yağ dokusunun vücudun nerelerinde biriktiğini bilmek, daha sonraki süreçler için önem taşır. Yağ dokusunun vücutta bilinen iki tür birikme şekli vardır: Elma tip ve armut tip. Elma tipi vücut göbek çevresinde yağlanmanın artmasıdır. Genellikle erkeklerde görülür. Armut tipi vücut ise yağların kalça ve basen çevresinde arttığı durumda oluşan şekildir. Bu vücut tipine de daha çok kadınlarda rastlanır. Elma tip, armut tipe göre daha tehlikelidir, iç yağlanmanın artmasına neden olur. Bu da kalp ve şeker hastalığı için riskli olunduğunu göstermektedir.

Vücut Kitle İndeksiyle Birlikte Etkili Olan Durumlar

Obezite, vücutta miktarca fazla yağın birikmesiyle oluşan ve tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Bu yağlanmayla birlikte vücutta zararlı hormonlar üretilir. Özellikle bel çevresindeki yağlanma, iç yağın artmasına sebebiyet vererek pek çok hastalık için zemin hazırlar.

Obezitenin hesaplanmasında vücutta bulunan yağ dokusunun önemi de büyüktür. Yağ dokusunun kas dokusuna oranla daha fazla olması obezitenin risk derecesini gösterir. Erkeklerde vücut yağ oranı %12-18, kadınlarda ise %20-28 oranında olması beklenir. Sahip olunan yağ oranının erkeklerde %25’in, kadınlarda ise %30’un üzerinde olması obezite için tehlike çanlarını çalmaya başlamaktadır.